Print

[Sophie Lucas]

Zoals ik laatst ergens las (dank je wel, Adinda), zijn er twee soorten schrijvers. De één vermijdt, als hij aan een nieuw verhaal schrijft, bij wijze van spreken nog de tekst op zijn pak hagelslag, uit angst door anderen te worden beinvloed. De ander zoekt juist deze inspiratie op.

Door welke schrijvers laten jullie je inspireren? Waarom? En waar zie je dat in terug?
Of lees je helemaal niets van een ander, als je ergens aan werkt?

Ook is dit een draad om, wat minder persoonlijk, te discussieren over wat het betekent als je je door anderen laat inspireren. Hoe ver mag je als schrijver daar in gaan? Wanneer wordt het plagiaat? Of kan het juist kunst worden, als je duidelijk het werk van een ander als voorbeeld neemt?

[Natalie]

Ja, ik heb wel een paar favorieten die ik geregeld uit de kast pak. Als ik weer even wil weten hoe je heel veel zegt met heel weinig woorden, lees ik Cormac McCarthy, als ik intrigerende structuren wil, pak ik David Mitchell, als ik onderhuidse broeierigheid wil, lees ik William Faulkner... zonder ze direct te imiteren, maar wel om te proberen mijn eigen schrijverij aan te scherpen. Het voorlaatste hoofdstuk in Streken is één monologue interieure die ik geschreven heb nadat ik The Sound and the Fury van William Faulkner had gelezen, ik werd zo meegesleept door dat boek dat ik dat gewoon móest uitproberen...

Ik vind het spel met inspiratiebronnen wel interessant. Intertekstualiteit; onder ieder boek ligt altijd een hele stapel andere boeken en sommige schrijvers gaan daar heel ver in, die maken er een complete speurtocht van. Zo ver ga ik niet, maar in een van de laatste hoofdstukken van De verborgen universiteit zit wel een scène die direct is geïnspireerd op een soortgelijke scène uit The Magus van John Fowles. Een knipoog naar een boek dat een grote indruk op me heeft gemaakt (ben benieuwd of iemand het er ooit uithaalt).

[jack]

Ik vind dat stuk van Adinda helemaal nergens over gaan. Zie hier mijn eerste reactie.
Als je niets leest, wordt je wel ergens anders door beïnvloed, al is het maar een onverteerd stuk avondmaal. Bovendien heb je herinneringen aan alles wat ervoor was, dat kun je niet wissen. Geen schrijver is onbeschreven wat dat betreft.

Ik vind het te ver gaan als je een heel verhaalidee (plot, handeling, personages, setting, vertelstijl) van een ander afneemt zonder de intentie er een eigen draai aan te geven.

Wat plagiaat is beslist de rechter.

[Natalie]

Nee, topliteratuur lezen en automatisch een goeie schrijver worden, zo makkelijk is het inderdaad helaas niet. Ik zie de schrijvers die ik bewonder ook vooral als mensen van wie ik wat kan leren. Of ik ze ooit kan evenaren, is een tweede... (maar een mens moet wat te dromen overhouden, aldus het cliché)

En over stijlvastheid; uiteindelijk komen al die invloeden toch samen in je 'eigen stijl'. Al merk ik dat het soort boek dat je schrijft ook invloed heeft op de stijl; Streken is qua stijl anders dan een actiegerichter boek als De verborgen universiteit, en mijn derde boek, waar ik nu aan werk, m'n meest introspectieve boek tot nu toe, vraagt ook weer om een andere stijl. En toch is het allemaal op een bepaalde manier 'mij'. Misschien is het niet alleen stijl, maar ook 'toon'.

[Adinda]

Kennelijk zijn er dus schrijvers die níet ervaren dat het lezen van tekst hen (tamelijk direct) beinvloed, en schrijvers die dat wél ervaren. Dat is wat Lev Grossman al opmerkt en waar ik verder op inga.

Ik heb gemerkt dat bij mij taal wel degelijk bijzonder beïnvloed wordt door het lezen (en luisteren!) naar anderen. Dat gebruik ik in mijn voordeel; het me bewust laten beïnvloeden betekent dat ik mijn mogelijkheden als schrijver vergroot en de bewustheid voorkomt juist dat ik daarin te ver ga.

Daarnaast heeft ieder verhaal inderdaad zijn eigen ritme, toon, klankkleur, dat maakt het schrijven nou juist zo boeiend.

Persoonlijk voorzie ik hier trouwens een warrige discussie, ik zou zelf liever twee onderwerpen hiervan maken, namelijk de individuele ervaringen van mensen met betrekking tot hun al dan niet aanwezige beinvloedbaarheid en bronnen van inspiratie, en dat algemenere onderwerp van wanneer iets plagiaat wordt.

[jack]

Kennelijk zijn er dus schrijvers die níet ervaren dat het lezen van tekst hen (tamelijk direct) beinvloed, en schrijvers die dat wél ervaren.

Hoe kun je dat ervaren als je minstens 5 heel verschillende boeken per dag tegelijk leest en minstens 3 verhalen tegelijk schrijft? Ik wordt zo enorm veel door verschillende bronnen beïnvloed per dag dat ik de verschillende invloeden echt niet uit elkaar kan houden. En dat zou ik ook niet willen.

[Chris Hantzen]

Sterker nog: dat geldt voor al het menselijk gedrag.
Alles wat iedereen doet is een vervoeging van verschillende bronnen.

Als je een tijdje met autisten werkt, kom je er vanzelf achter hoe dat werkt.

[Adinda]

Dat is natuurlijk zo Chris.

Ik ben nu natuurlijk benieuwd naar die specifieke ervaringen met autisten, en hoe je dat dan weer doortrekt naar de manier waarop niet-autistische mensen zich laten beinvloeden door de wereld om hen heen. 

[Chris Hantzen]

Och, eigenlijk vertoont iedereen zulk gedrag.
Alleen bij autisten valt het meer op omdat zij (afhankelijk van de ernst van hun stoornis) moeilijker of soms helemaal niet kunnen abstraheren dan mensen zonder autisme.
Dat het bij hun zo scherp zichtbaar wordt, maakt dat je het bij "gewone" mensen ook sneller herkent.

Mijn ervaring met autisme komt vanuti het feit dat ik de laatste acht jaren binnen de jeugdhulpverlening werk.
Op dit moment hebben wij een ADHD-er met het syndroom van Asperger (een Autistische stoornis) in huis en een jongen met kenmerken van PDD-NOS. Maar die laatste stoornis is wel zo'n vergaarbak dat je dat etiketje beter gewoon niet kunt gebruiken.

[Monique]

Mijn ervaring met autisten (via mijn gehandicapte zusje) is dat ze heel vaak een bepaalde zin of een bepaald woord blijven herhalen.

[Chris Hantzen]

Ja, onsessief gedrag komt er ook vaker bij voor.
Ik heb overigens nooit met klassiek autisten gewerkt, alleen met PDD-NOS-ers en mensen emt het syndroom van Asperger.

[Anaïd Haen]

Ow ... Ik zou dit niet moeten doen, erg off-topic ...
Ik werk met een paar mensen die een autistische stoornis hebben. Gewoon in een gewone werkomgeving en dat gaat uitstekend. Nooit ziek, net dieseltjes: als ze eenmaal doorhebben wat er moet gebeuren, gaan ze ervoor en dan werken ze zó enorm hard. Communiceren gaat prima, afhankelijk van welke soort en hoe erg ze het hebben. Kwestie van aanpassen, de goede vragen stellen, de goede antwoorden geven en respect hebben.
En dan nu weer on-topic: Met beiden heb ik te maken gekregen en wel heel recent: Ik ben ervan beticht te schrijven 'als iemand anders' terwijl ik nog maar één verhaal ooit van die auteur gelezen heb en heb een paar weken later gemerkt hoe vervelend het is als je een idee van jezelf terugleest, ook al neem ik achter elkaar van de auteur in kwestie aan dat die nog nooit iets van mij had gelezen.
Je ontkomt niet aan invloeden. Het enige wat je eraan kunt doen is je vergewissen dat het niet eerder is gedaan. En tot in hoeverre moet je dat doen?
Ik heb onlangs ergens ... Django, dat heb jij me laten lezen, geloof ik, van een auteur gehoord die zei: 'Ik wil NIETS (proef)lezen van een ander. Stel je voor dat ik toevallig net hetzelfde idee had ...'

[lauerhohn]

Ik speel al zo'n 25 jaar in popbandjes en dan worden we ook vaak vergeleken met andere muzikanten, die veel groter en bekender zijn dan ons bandje. Dan is de vergelijking puur als compliment bedoeld. Als men mijn schrijven zou vergelijken met één van mijn grote helden, dan voel ik me juist in mijn ego gestreeld.

Hoe groot zal het toeval zijn dat een idee exact hetzelfde is als een eerder idee van iemand anders?
Ik denk dat die kans vrijwel nihil is. Daarbij heeft iedereen zijn of haar eigen stijl van schrijven, en wordt je ook daarom gelezen. Zelfs mijn grootste schrijvershelden hebben wel eens veel weg van elkaar, of hebben vergelijkbare verhalen.
Maar Django heeft ergens ook wel gelijk. Het is wel goed om het zoveel mogelijk te voorkomen.
Zelf probeer ik me een beetje af te zonderen van andere boeken (in hetzelfde genre) op het moment dat ik bezig ben met een verhaal, om evt. onbedoelde beïnvloeding tegen te gaan.
Maar ik schrijf nooit met de angst dat mijn verhaal op dat van iemand anders lijkt. Als het zo is, jammer dan. Zolang je, volgens jezelf, oprecht authentiek bezig bent, blijft het een eigen idee.
 
 

[Gingergirl]

Mijn inspiratie...
Voor mijn huidige verhaal Mégani's Heirs heb ik inspiratie door boeken te lezen van:
- Wim (alle 3 zijn series eigenlijk)
- David Eddings (Belgariad en Mallorean)
- Jacqueline Cary (Phèdre's boeken, die van Imriel ben ik nog niet aangekomen)
- Neopets rp forum (vraag me niet waarom, dat is al zo lang geleden dat ik niet eens meer weet wat de oorspronkelijke vorm was)
- Nora Roberts (verschillende series van haar)

Voor de rest vind ik het gebruik van symboliek vaak heel interessant(en nog meer als ik ook nog kan ontdekken hoe een bepaalde schrijver dit gebruikt in zijn/haar boeken en waar dit dan voor staat), heb ik iets met een groep van 6 hoofdpersonen (3 meiden, 3 jongens), mensen die van onze wereld naar een parallel universum gaan, en überhaupt het vinden van magie en mooie dingen in ons dagelijks leven. Engeland en Schotland inspireren me trouwens ook heel erg, Nederland helaas was minder. Op de een of andere manier vind ik Nederlanders niet zulke geweldige personen om op een magische reis in een ander universum te sturen..
Oja, en een zeker gevoel voor het belachelijke vind ik ook altijd wel leuk.

Ik weet trouwens wel zeker dat mijn inspiraties in meer of mindere mate zijn terug te vinden in dat verhaal en dat vind ik absoluut niet erg. Om 2 redenen:
1. Ik bedoel het als een compliment is naar die schrijvers dat zij die geweldige dingen bedacht hebben en dat me dat zo aanspreekt dat dit mij zelfs inspireert tot een verhaal. (of de schrijvers dit zelf ook vinden is nog maar de vraag: zie Julie and Julia...)
2. Ik hoop dat mensen die het herkennen, of niet herkennen, maar van de herkenning horen, alsnog de boeken van mijn inspiratieschrijvers gaan lezen zodat zij hopelijk ook hetzelfde zullen kunnen voelen en meemaken als ik bij het lezen van die boeken.

[Mijre Gidet]

Ik laat me door anderen inspireren door te kijken hoe zij problemen aanpakken, maar vaak wordt er door de lezer iets anders uitgehaald. Zo vroeg iemand op het UA-forum of het 'rode jas'-deel aan het eind van het verhaal een verwijzing naar een oude film was. Ik kende dat hele kreng niet, uiteindelijk het einde op het internet gekeken. Overduidelijk niet mijn soort film. Dan lig ik de hele nacht bibberend in m'n bedje (nachtblind, dus ik zie niks, maar hoor alles).
En een bepaalde wereld van mezelf wordt als nogal 'pokémonachtig' door één persoon ervaren. Dat het gaat om totemzielen die enkel volledig dierlijke vormen aannemen (dus geen wezens gebaseerd op dieren), dat het zich afspeelt in de zware stammentijd, dat ik weer met een van mijn geliefde thema's (kindsoldaten) kom en dat er een pijnband tussen totemziel en eigenaar bestaat, doet er blijkbaar niet toe. Ghehe. Ik blijf het een rare vergelijking vinden... Pokémon....
En ik werd laatst ook op bepaalde boeken door iemand gewezen. Na de kaft te hebben opgezocht, kon ik die werken zo inderdaad uit een verhuisdoos vissen, máár... Ik had ze nog niet gelezen. Een onderbuuf kwam ermee aanzetten toen ik op kamers zat. Inmiddels heb ik die boeken overigens wel gelezen.

Afijn. Dit geeft dus weer dat mensen vaak verwijzingen/'inspiraties' eruit halen die er niet bewust in zijn gestopt. Ik hoor niet vaak een verwijzing/inspiratie waarna ik kan zeggen 'Ja, verrek, je hebt gelijk! Ik heb dat boek/die film gelezen/gekeken voor ik dat verhaal schreef. Grappig.'

Een lijst van dingen waardoor ik me laat inspireren? Hm... Goede. Die wordt een beetje te lang, vrees ik. Dus die zal ik jullie maar besparen